Masaüstü Bilgisayar Linux Sunucuya Nasıl Dönüştürülür?

Bir masaüstü bilgisayarı Linux sunucu olarak kullanmak, öğrenme ve test ortamları için pratik bir yaklaşımdır. Sunucular genellikle pahalı sistemlerle özdeşleştirilir ancak doğru yapılandırma ile bu şart değildir. Bu yazıda masaüstü bir sistemi baştan sona Linux sunucu haline getireceğiz.

Sunucu Kullanımı

Bir masaüstü bilgisayarın sunucu olarak hangi işi yapacağı baştan belirlenmelidir. Web barındırma, dosya paylaşımı, yedekleme, test sistemleri veya Docker tabanlı servisler farklı yapılandırmalar gerektirir.

Donanım Yeterliliği

Belirlenen senaryoya göre donanım değerlendirilir. Çok çekirdekli bir CPU çoğu durumda yeterlidir. 16 GB RAM önerilir. İşletim sistemi SSD üzerinde çalışmalı, veri diskleri ayrı tutulmalıdır.

Uygun İşletim Sistemi Tercihi

Sunucu tarafında stabilite ve düşük kaynak kullanımı nedeniyle Linux ön plandadır. Ubuntu Server ve Debian en sık tercih edilen sistemlerdir. Windows ise yalnızca özel ihtiyaçlar varsa kullanılmalıdır.

Kurulum İçin Gerekli Yazılımlar

Kurulum için Ubuntu Server LTS ISO dosyası ve USB yazma aracı yeterlidir. Masaüstü sürüm yerine server sürümü kullanılmalıdır.

Ubuntu Server İçin USB Kurulum Medyası Hazırlama

Ubuntu Server ISO dosyasını USB belleğe yazdırdıktan sonra sistemi USB’den başlatalım. BIOS ya da boot menüsünde USB aygıtı seçildiğinde Ubuntu Server kurulum ekranı görüntülenir.



Ubuntu Server Kurulumu

Kurulum başladığında dil ve klavye ayarları yapılır. Ardından ağ yapılandırma ekranına geçilir. Ethernet bağlantısı varsa sistem otomatik IP alabilir. Ancak sunucu kurulumu yapıldığı için statik IP tanımlanmalıdır.

Disk Yapılandırması Nasıl Yapılır?

Ubuntu Server kurulumunda disk işlemleri Storage configuration ekranında yapılır. Bu ekrana geldiğinizde sistemde takılı olan tüm diskler listelenir.

Masaüstü bilgisayarı sunucuya dönüştürdüğümüz için, işletim sistemini kuracağımız ana diski seçmemiz gerekir. Bu disk genellikle sda ya da NVMe sistemlerde nvme0n1 olarak görünür. Doğru diskin üzerine gelelim ve Enter tuşuna basalım.

Daha sonra ekranda yükleyici diski nasıl kullanmak istediğinizi sorar. Burada Use an entire disk seçeneğini seçelim ve devam edelim.

İşlemleri tamamladığımızda Set up this disk as an LVM group? sorusu gelir. Burada evet seçeneği ile devam edelim.


Son adımda Done seçeneğine basalım. Diskteki tüm verilerin silineceğini belirten bir uyarı görebilirsiniz. Doğru diski seçtiğinizden eminsek Continue diyerek onaylayalım.

Disk Yapısını Kurulumdan Sonra Doğrulama

Sunucu ilk kez açıldıktan sonra disklerin ve bölümlerin durumunu görmek için terminal üzerinden aşağıdaki komutlar çalıştırılabilir.

lsblk
df -h

lsblk
df -h

Sunucu Kimlik ve SSH Yapılandırması

Disk ve network ayarları tamamlandıktan sonra Ubuntu Server kurulumunda Identity setup ekranı açılır. Bu bölümde sunucu adı, yönetici kullanıcı ve SSH erişimi ayarlanır.

Hostname Ayarı

Hostname, sunucunun ağ üzerinde tanınmasını sağlayan isimdir ve terminal çıktılarında kullanılır.

hostname: homeserver

hostname: homeserver

Bu isim daha sonra SSH bağlantılarında ve sistem loglarında kullanılır.

Yönetici Kullanıcı Oluşturma

Aynı ekranda bir yönetici kullanıcı oluşturalım. Ubuntu Server’da root hesabı doğrudan kullanılmaz. Bunun yerine bu kullanıcı sudo yetkileri ile sistemi yönetir.

• SSH ile bağlanmak
• Paket kurmak
• Sistem ayarlarını değiştirmek

whoami
hostname

whoami
hostname

OpenSSH Server Kurulumunu Aktif Edelim

Bir sonraki ekranda SSH Setup bölümü gelir. Burada Install OpenSSH Server seçeneği mutlaka işaretlenmeliyiz. Böylelikle, SSH servisi kurulur ve sunucu uzaktan erişime açılır.

Kurulum Sonrası Sunucuya Bağlanalım

Kurulum tamamlandıktan sonra sistem yeniden başlar. Bu noktadan sonra sunucuya fiziksel erişim gerekmez. Yönetim işlemleri başka bir bilgisayardan SSH üzerinden yapılır.

Sunucuya bağlanmak için aşağıdaki komut kullanılır. Buradaki kullanici_adi, kurulum sırasında oluşturulan kullanıcıdır. sunucu_ip ise sunucunun ağ üzerindeki IP adresidir.

ssh kullanici_adi@sunucu_ip

ssh kullanici_adi@sunucu_ip

Bağlantı sağlandıktan sonra ilk iş sistem güncellemesi yapılır.

sudo apt update
sudo apt upgrade -y

sudo apt update
sudo apt upgrade -y

Temel Güvenlik Yapılandırması

Sunucuya internetten erişim olduğu için yapılandırılması gereken önemli noktalardan biri de firewall yapılandırmasıdır.

Ubuntu Server’da bu işlem iki ana adımdan oluşur, firewall yapılandırması ve SSH erişiminin sıkılaştırılması.

Firewall’ı Aktif Edelim

Ubuntu Server, varsayılan olarak gelen bağlantılara kapalıdır. Ancak bu duruma yalnızca izin verdiğimiz servislerin erişilebilir olmasını sağlamak için firewall aktif edilmelidir.

Öncelikle yalnızca SSH erişimine izin verelim.

sudo ufw allow OpenSSH

sudo ufw allow OpenSSH

Bu komut, SSH servisinin kullandığı 22 portunu firewall üzerinden erişime açar. Böylece firewall aktif edildiğinde SSH bağlantımız kesilmez.

Ardından firewall’ı aktif edelim.

sudo ufw enable

sudo ufw enable

Root Kullanıcı ile SSH Erişimini Kapatalım

Ubuntu Server’da root hesabı varsayılan olarak pasiftir. Ancak ekstra güvenlik için root kullanıcı ile SSH üzerinden giriş tamamen kapatılmalıdır.

Bunun için SSH yapılandırma dosyasını düzeltelim.

sudo nano /etc/ssh/sshd_config

sudo nano /etc/ssh/sshd_config

Dosya içinde aşağıdaki satırı bulup,

#PermitRootLogin prohibit-password

#PermitRootLogin prohibit-password

bu satırı şu şekilde değiştirelim.

PermitRootLogin no

PermitRootLogin no

Yapılan değişikliğin aktif olması için SSH servisini yeniden başlatalım. Böylelikle root kullanıcı ile SSH bağlantısı denendiğinde erişim reddedilecektir.

Firewall ve SSH ayarları sunucunun dış erişime karşı korunmasını sağlar. Buna rağmen PHP tabanlı uygulamalar kullanılıyorsa, yalnızca ağ seviyesindeki önlemler yeterli olmaz. Güvenliği tamamlamak için PHP tarafında ek yapılandırmalar yapılmalıdır.

Web Sunucusu ile Kurulum Testi

Kurulumun başarılı olduğunu görmek için basit bir web servisi ayağa kaldıralım. Test amacıyla Nginx kullanılacaktır.

Nginx Paketinin Kurulması

Nginx’i sisteme yükleyelim.

sudo apt install nginx -y

sudo apt install nginx -y

Servisin çalıştığını doğrulamak için durum kontrolü yapalım.

systemctl status nginx

systemctl status nginx

Firewall açık olduğu için HTTP ve HTTPS trafiğine izin verilmelidir.

sudo ufw allow 'Nginx Full'
sudo ufw status

sudo ufw allow 'Nginx Full'
sudo ufw status

Web Arayüzü Kontrolü

Tarayıcıdan http://sunucu_ip adresine gidildiğinde Nginx varsayılan sayfası görüntülenmelidir.

Tüm bu adımlar tamamlandığında masaüstü bilgisayarımız bir Linux Server gibi çalışmaya başlar. Sistem uzaktan yönetilebilir.